2026ko apirilaren 15a. Servei Meteorològic de Catalunya (METEOCAT) buru duen ikerketa batek, hainbat erakunderekin lankidetzan, eta LIFE Pyrenees4Clima proiektuaren bidez, muga-gaindiko perspektiba batetik aztertzen ditu Pirinioak, eta urteak igaro ahala airearen tenperaturak gora egin duela baieztatu. Hain zuzen ere, eskualde horrek hiru izotz-egun galdu ditu hamarkada bakoitzean (tenperatura minimoa 0 ºC azpitik), eta 4,9 udako egun irabazi ditu hamarkada bakoitzeko (tenperatura maximoa 25 ºC-tik gorakoa duten egunak). Horrek adierazten duenez, Pirinioek 1959an baino 20 izozte-egun gutxiago dituzte orain, eta udak, berriz, 32 egun gehiago. Era berean, bolada beroen iraupena luzatu egiten da (tenperatura maximo oso altuko egun jarraituak) eta bolada hotzen iraupena laburtu (tenperatura minimo oso baxuko egun jarraituak). “Urtero, klima-adierazle jakin batzuk eguneratzen eta aztertzen ditugu, eta Pirinioetako klima oso-osorik epelagoa eta, hegoaldeko isurialdean, lehorragoa izateko joera argia erakusten dugu”, adierazi du Jordi Cunillerak, Meteocat-eko klima-aldaketaren lantaldeko arduradunak.

Bestalde, Pirinioetako lakuetako uraren tenperatura igotzea ere eragin du airearen tenperaturaren hazkunde horrek. Adibidez, Marbore lakuan (Aragoiko Pirinioetan), gainazaleko uraren tenperatura (5 m-ko sakoneraraino) ia gradu erdi igo da azken 10 urteetan. “Aintziretako bero-boladek gora egin dute, eta lakuak izotzez estalita dauden aldia laburtu egin da. Ur-zutabean aldaketak izan dira, eta anoxia-gertakariak eragin ditzakete, Marboren 2023-2024ko neguan gertatu zen bezala. Egoera horrek nabarmen aldatzen ditu ekosistemak”, azaldu du Blas Valero IPE-CSICeko ikertzaileak.

Sute-kedarra

Aerosolen bilakaera ere aztertzen du ikerketak, eta suteen Saharako hautsa eta kedarra gero eta ugariagoak direla agerian uzten du. Neurketak AEMETek Formigal-Sarriosen duen esperimentazio-eremuan egin dira, eta, 2025ean, 5.000 ng/m3 baino gehiagoko kedar-gorotzak erregistratu ziren, iazko udan Gaztela eta Leonen eta Galizian izandako suteekin lotuta. Datu horiek agerian uzten dute partikulek bidaia handiak egiteko gaitasuna dutela eta Pirinioetan metatu daitezkeela, eta aurreko urteetan Kanadako suteen ondorioz ere detektatu zirela. “Lortutako balio horiek islatzen dutenez, gero eta inpaktu handiagoa eragiten dute baso-suteek eta poluitzaileen garraio atmosferikoak”, adierazi du Jorge Pey IPE-CSICeko ikertzaileak. Saharako hautsa, berriz, urte osoan iristen da Pirinioetara, eta 20 g/m2 ko metatze-uneren bat izaten du. Dosi txikitan lurreko eta uretako ekosistemak ongarritzen dituen arren, elurraren eta mendietako izotzaren iraupenerako latza da, azalen albedoa elurrez eta izotzez aldatzen baitu, islapenaren ordez energia xurgatuz.

Urteroko azterketa

Ikerketa hau Buletin formatuan aurkeztu da, eta Pirinioetako adierazle klimatiko nagusien azterketa da, haien bilakaera baloratzeko. Emaitzak urtero argitaratzen dira Pirinioetako Klima Aldaketaren Adierazleen Buletinean (BICCPIR). Konpilazio eta analisi hori Pirinioetako egokitze-prozesuari laguntzeko funtsezko informazioaren parte da, eta Kataluniako Pirinioetako esperimentuak ere biltzen ditu, LIFE Pyrenees4Clima proiektuaren esparruan. Proiektu hau Pirinioetako Klima Aldaketaren Behatokiak (OPCC) koordinatzen du, Pirinioetako Lan Elkartearen (CTP) mugaz gaindiko ekimena. Datuei dagokienez, 12 tenperatura-serieren eta 26 prezipitazio-serieren analisian oinarritzen dira. Serie horiek mendikate osoan banatuta daude, eta mendigune osoko klima adierazten dute. Serie guztiek 1G5G-2024 periodoa betetzen dute, eta anomaliak kalkulatzeko erreferentziazko periodoa 1G61-1GG0 da, elurrari buruzko azterketen kasuan izan ezik, horiek serie berriagoak baitira.

BICCPIR buletinaren edukiak eta diseinua Servei Meteorològic de Catalunyak (Meteocat) egin ditu. LIFE Pyrenees4Clima proiektuko bazkidea da, CLIMA lantaldearen arduraduna, eta MéteoFrance, Servei Meteorològic d ‘Andorra, AEMET, IPE-CSIC, Euskal Meteorologia Agentzia (Euskalmet) eta Meteocat bera ditu laguntzaile.