Pirinioetako Baso Osasunari buruzko Topaketek, hiru egunez egin direnak —martxoaren 25etik 27ra—, berrogei bat aditu, ikertzaile, teknikari eta baso-kudeatzaile bildu dituzte Pirinioetako basoen egungo egoera eta klima-aldaketari lotutako erronkak aztertzeko. Topaketan partekatutako ondorioen artean, nabarmentzekoa da aztertutako izeien % 23 arte duela gutxi hil dela Aragoiko Pirinioetako zenbait gunetan; datu horrek agerian uzten du ekosistema horien zaurgarritasuna gero eta handiagoa dela zenbait testuingurutan.

Topaketa Interreg POCTEFA SANA SILVA Europako proiektuaren esparruan egin da, Aragoiko Gobernuaren, FORESPIRen eta Pirinioetako Klima Aldaketaren Behatokiaren (OPCC) parte-hartzearekin. Testuinguru horretan, OPCCk mugaz gaindiko lankidetza sustatzen eta informazio giltzarria trukatzen lagundu du, klima-aldaketak Pirinioetako mendikatean dituen ondorioak hobeto ulertzeko eta lurraldeen arteko koordinazioa bultzatzeko.

Laneko hiru egunetan zehar, izeidien osasunean eragiten duten faktore nagusiak aztertu dira. Pirinioetako izeidiak tokiko ekonomiaren eta baliabide naturalen kudeaketaren oinarrizko zutabe dira. Eraikuntzan eta altzarigintzan erabiltzen den kalitatezko zura ematen dute, funtsezko zeregina dute mendialdeko eremuetan higadura eta lur-jausiak mugatzeko, eta tokiko klimaren erregulazioan laguntzen dute. Gainera, landare- eta animalia-espezie endemikoak hartzen dituzte, eta mendeetan zehar Pirinioetako paisaiak moldatu dituzte.

Aurkeztutako ikerketek hainbat arrazoiren konbinazioa adierazten dute; horien artean daude intsektu-izurrien eragina, onddoek eragindako gaixotasunak, mihura bezalako parasitoen presentzia eta, bereziki, tenperaturen igoera eta lehorte-aldien maiztasun handiagoa. Faktore horiek guztiek, batera, zuhaitzen estresa handitzen dute eta haien egokitzeko gaitasuna murrizten dute.

Testuinguru honetan, izeia (Abies alba), Aragoin bereziki sentikorra den muga klimatiko batean kokatua dagoenez, bereziki zaurgarria da lehorteen eta bero-boladen areagotzearen aurrean. Topaketa hau, halaber, Aragoiko Administrazioak izeidien gainbeheraren fenomenoei buruz egindako azterlanaren barruan kokatzen da. 2020 eta 2024 artean egindako jarraipenek erakusten dute prozesu hori bizkortzen ari dela, eta horrek, beste ondorio batzuen artean, karbonoa biltegiratzeko gaitasuna galtzea eta baso-ekosistemen zerbitzuak gutxitzea dakar.

Programak, gainera, mugaren bi aldeetako eskualdeen arteko saio teknikoak eta truke-guneak ere jaso ditu —Espainia, Frantzia eta Andorra—; horri esker, baso-osasunaren arloan esperientziak eta ikuspegiak partekatu ahal izan dira, prozesu horien detekzioa hobetu da, eta baso-kudeaketa jasangarriko praktiketan aurrera egin da.

Jardunaldien barruan, landa-bisitak egin dira Villanúan eta Boraun, eta han parte-hartzaileek izeidien osasun-egoeraren hainbat egoera zuzenean behatu ahal izan dituzte. Irteera horiei esker, gainbehera-zantzuak dituzten zuhaiztiak eta baldintza hobeak mantentzen dituzten beste batzuk alderatu ahal izan dira, eta horrela agerian geratu da lurraldearen araberako aldakortasuna eta tokiko faktoreen eragina, hala nola altitudearena edo ur-eskuragarritasunarena.

Topaketek agerian utzi dute garrantzitsua dela ezagutza zientifikoan eta baso-kudeaketa egokitzaileko neurrien aplikazioan aurrera egiten jarraitzea. Ildo horretan, OPCCren eginkizuna garrantzitsua da, erreferentziazko plataforma baita klima-aldaketak Pirinioetan dituen ondorioen jarraipena egiteko eta mendiko ekosistema horiek kontserbatzen lagunduko duten erantzun komunak artikulatzeko.

SANA SILVA proiektuak Pirinioetako basoen erresilientzia hobetzeko ekintzak garatzen jarraituko du, lurraldeen arteko lankidetza indartuz, adituen komunitate bat eta Pirinio osoan analisi eta jarraipenerako esparru komun bat sustatuz, eta klima-aldaketaren ondorioei aurre egiteko estrategia partekatuak bultzatuz. SANA SILVA proiektua Europar Batasunak % 65ean kofinantzatzen du Espainia-Frantzia-Andorra Interreg VI-A programaren bidez (POCTEFA 2021-2027), eta haren helburua da mugaz gaindiko eremuaren integrazio ekonomiko eta soziala indartzea. Proiektuak hiru urteko iraupena izango du, 2024ko urtarrilaren 1etik 2026ko abenduaren 31ra arte.